Uchwała Nr XV/157/2004
Rady Gminy w Gniewoszowie
z dnia 13 września 2004r.

w sprawie uchwalenia programu gospodarczego Gminy - „Strategia Rozwoju Gminy Gniewoszów”

Na podstawie  art. 18 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 8 marca  1990 r.  o samorządzie gminnym  (tekst jednolity: Dz.U. z 2001r. Nr 142, poz. 1591 z późn. zm. ) Rada Gminy uchwala co następuje:

§ 1

Uchwala się program gospodarczy pod nazwą  „Strategia Rozwoju Gminy Gniewoszów” zawierający :
1. Kierunki rozwoju Gminy Gniewoszów do 2010r.
2. Plan realizacji głównych celów strategicznych.
3. Plan zabezpieczenia  środków finansowych  niezbędnych  do wdrożenia  strategii.

§ 2

Program gospodarczy „Strategia Rozwoju Gminy Gniewoszów”  stanowi załącznik Nr 1 do niniejszej uchwały.

§ 3

Wykonanie uchwały powierza się Wójtowi Gminy.

§ 4

Uchwała wchodzi w życie  po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia w Dzienniku
Urzędowym Województwa  Mazowieckiego.

Przewodniczący Rady Gminy
Marek Banaś

                                                          Załącznik Nr 1 do uchwały Nr XV/157/04
Rady Gminy w Gniewoszowie  z dnia 13 września 2004r.

STRATEGIA   
ROZWOJU      GMINY     GNIEWOSZÓW

SPIS TREŚCI

I.	WPROWADZENIE  .............................................................................................	4	
	1.	Geneza projektu  ..........................................................................................
2.	Cel przedsięwzięcia ......................................................................................
3.	Opis zastosowanej metodologii.....................................................................
4.	Nadrzędny cel strategii gminy......................................................................
5.	Zasoby pozostające w dyspozycji gminy Gniewoszów, które mogą być wykorzystywane do  osiągnięcia celów zapisanych w strategii ...................
a) Rolnictwo ..............................................................................................
b) Informacje o sposobie użytkowania gruntów gminy  ..........................
c) Zasoby siły roboczej  ............................................................................
d) Infrastruktura społeczna  ......................................................................
e) Infrastruktura techniczna  .....................................................................	4
4
4
5

6
6
7
7
7
7	
II.   	OFERTA  INWESTYCYJNA GMINY GNIEWOSZÓW.  ..............................	8	
III.	MOCNE  I  SŁABE  STRONY  GMINY  GNIEWOSZÓW.  ..........................	9	
IV.  	SZANSE  I  ZAGROŻENIA  ROZWOJU  GMINY   GNIEWOSZÓW.  ......	10	
V.   	OSIĄGNIĘCIA  I  TRUDNOŚCI  REFORMY  DECENTRALIZACYJNEJ.  	11	
IV.	KIERUNKI  ROZWOJU  GMINY  GNIEWOSZÓW.  ....................................
1.   Wzmocnienia rolnictwa i przetwórstwa płodów rolnych.  ...........................
2.   Rozwój handlu i  pozarolniczej działalności gospodarczej. ........................
2.	Rozwój przemysłu........................................................................................
3.	Inwestycje w zasoby ludzkie. .......................................................................
     5.   Rozwój turystyki. ..........................................................................................	11
11
12
12
12
12	
VII.	DZIAŁALNOŚĆ  GMINY  REALIZOWANA  ZGODNIE  ZE  STRATEGIĄ  W    LATACH  2004-2010.  ...................................................................................
1.   Infrastruktura techniczna. .............................................................................
2.	Sieć gazowa.  ................................................................................................
3.	Komunikacja.  ...............................................................................................
4.	Oświetlenie uliczne.  .....................................................................................
5.	Infrastruktura szkolnictwa.  ..........................................................................
     6.   Wyposażenie jednostek OSP.  ......................................................................	
13
13
13
13
15
15
17	
VIII.	OCHRONA   ŚRODOWISKA.  ...........................................................................
1.   Strategia długotrwałych działań do roku 2010.  ...........................................
1.	Powietrze atmosferyczne.  ............................................................................
2.	Zapobieganie skutkom awarii.  .....................................................................
3.	Ochrona przyrody i krajobrazu z uwzględnieniem wymogów Unii Europejskiej.  .................................................................................................
4.	Usprawnienie zarządzania środowiskiem.  ................................................
5.	Edukacja ekologiczna.  .................................................................................
     7.  Gospodarka odpadami.  .................................................................................	17
18
18
19

18
19
19
19	
IX.	ROZWÓJ OŚWIATY I KSZTAŁCENIA. .........................................................	19	
X.	OCHRONA ZDROWIA.  .....................................................................................	20	
XI.	ROZWÓJ BAZY SPORTOWEJ I ZAPLECZA SŁUŻĄCEGO REKREACJI I TURYSTYCE MAJĄCE WPŁYW NA STRATEGICZNY ROZWÓJ GMINY. 	
21	
XII.	PROMOCJA GMINY GNIEWOSZÓW.  ..........................................................	21	
XIII.	PLAN  ZABEZPIECZENIA  ŚRODKÓW  FINANSOWYCH. .......................	22	

I.  WPROWADZENIE

1. GENEZA  PROJEKTU

Dzięki reformie samorządowej w Polsce znacznie wzrosło znaczenie władz samorządowych szczebla lokalnego. Jednocześnie gminy obarczono odpowiedzialnością za tak wiele różnych spraw, że wręcz niemożliwe stało się sprostanie temu wyzwaniu bez przemyślanego całościowego planu, który umożliwia koordynację poczynań, zapobiega bałaganowi i chroni przed marnotrawieniem środków.
Aby uzyskać maksymalne, możliwe do osiągnięcia efekty i w pełni wykorzystać dostępne zasoby, władze gminne powinny razem z mieszkańcami tworzyć własną STRATEGIĘ ROZWOJU GOSPODARCZEGO.

2. CEL  PRZEDSIĘWZIĘCIA

Celem projektu jest opracowanie w formie dokumentu gotowego do realizacji ,,STRATEGII  ROZWOJU GMINY  GNIEWOSZÓW” stanowiącego fundament ,,Planu Rozwoju Gminy” jak i „Planu Zagospodarowania Przestrzennego Gminy Gniewoszów”.
W tym celu utworzono Komisję Rozwoju Gospodarczego w skład, której weszli przedstawiciele lokalnego samorządu, pracownicy Urzędu Gminy, oraz osoby poważane w  środowisku mieszkańców.
    Dodatkowe cele jakie zamierzono osiągnąć w trakcie przedsięwzięcia to:
•	uznanie procesu planowania strategicznego za systematyczną metodę zarządzania zmianami oraz budowanie skutecznego sposobu komunikacji radnych z liderami społeczności lokalnych, które wpłyną na poprawę warunków prowadzenia działalności gospodarczej
•	uznanie procesu planowania strategicznego z systematyczną metodę zarządzania zmianami oraz budowania szerokiego porozumienia ze społecznością lokalną odnośnie wspólnej przyszłości ekonomicznej.

3. OPIS  ZASTOSOWANEJ  METODOLOGII

Istnieje wiele metod planowania strategicznego, których dobór uzależniony jest od szeregu czynników takich jak np. wielkość populacji, limit czasu, wielkość środków itp. 
W celu realizacji zadania wybrana została Metodologia tzw. ,,Ośmiu Kroków” autorstwa amerykańskiego Konsultanta i praktyka w zakresie lokalnych i regionalnych programów rozwoju gospodarczego Nortona Bermana. Metoda sprawdzona w USA, Republice Czeskiej i kilkudziesięciu programów realizowanych w Polsce.

  Osiem etapów procesu planowania strategicznego:

1. Zorganizowanie się
Przedstawiciel władz zaprasza grupę liderów do utworzenia społecznej Komisji Rozwoju Gospodarczego, oraz deleguje na rzecz tej Komisji uprawnienia do sporządzania projektu strategii.

2. Przegląd otoczenia
Dla efektywnej pracy Komisji konieczne jest dostarczenie jej członkom informacji charakteryzujących aktualną sytuację ekonomiczną oraz mogących mieć wpływ na podejmowane decyzje.

3. Określenie najważniejszych zadań
Komisja uzgadnia najwyższe problemy na jakich winna się skoncentrować przyszła strategia.

4. Analiza uprawnień zewnętrznych
Tutaj należy dokonać analizy uwarunkowań zewnętrznych biorąc pod uwagę zagrożenia i szanse leżące poza społecznością, wpływające na możliwości społeczności w zakresie wprowadzenia zmian gospodarczych, oraz analiza uwarunkowań wewnętrznych szukając zagrożeń i szans wewnątrz społeczności.

5. Określenie celów, zadań Strategii– plany działania
Korzystając z konsultacji specjalistów  dysponujących odpowiednią wiedzą fachową                                określić cele  programy i zadania z wybranych Obszarów Kluczowych.
Plany te są już szczegółowe. 

6. Zestawienie elementów – Plan Strategiczny
Cele i zadania zostają przedstawione na forum Komisji i po ich uzgodnieniu następuje ostateczna decyzja o wprowadzeniu propozycji do właściwego planu działania, oraz ustala się priorytety.

7. Realizacja Planu Strategicznego
Najważniejszym miernikiem dobrego planowania nie jest sam plan, ale stopień jego realizacji. Istotnym jest ustalenie odpowiedzialności za wdrażanie oraz określenie metod pomiaru efektywności. Nieodzownym elementem całego procesu jest uzyskanie przez dokument strategii formalnej akceptacji kompetentnych władz. 

8. Monitoring i aktualizacja planu
Tworzenie i realizacja planu jest procesem dynamicznym, który należy śledzić i aktualizować tak, aby dostosować go do zmieniających się okoliczności.
Komisja winna zaproponować system aktualizacji strategii oraz określić swoją rolę po oficjalnym przyjęciu strategii do realizacji.

4.  NADRZĘDNY CEL STRATEGII GMINY GNIEWOSZÓW

W obecnym czasie mieszkańcy gminy oczekują od samorządu terytorialnego rozwiązania następujących problemów:
- zapewnienie bezpieczeństwa ekonomicznego mieszkańców. 
Realizacja tego problemu może przebiegać poprzez zwiększenie miejsc pracy, prowadzenie działań celem których byłoby zwiększenie dochodów ludności.
- zapewnienie bezpieczeństwa socjalnego
Realizacja poprzez utrzymanie na właściwym, godnym poziomie zabezpieczenia usług medycznych, wprowadzenie systemu opieki społecznej i sprawne nim zarządzanie.
- poprawa infrastruktury gminnej
Tutaj jest szeroka gama potrzeb, początek stanowią odwieczne potrzeby: drogi, wodociągi i oświetlenie uliczne.

     Ze względu na ogromne oczekiwania społeczeństwa w tym zakresie, ustawowym obowiązkiem gminy jest działanie, by w miarę posiadanych środków i kompetencji przyczynić się do rozwiązywania w/w problemów.
     Poprawa sytuacji materialnej mieszkańców gminy sprawi, że chętniej będą podejmować zadania gospodarcze.
     Jedną z istotnych sił napędowych rozwoju gminy może okazać się skorzystanie przez mieszkańców i gminę ze środków U.E. Uwarunkowania wykorzystania tych środków są duże i dlatego bardzo istotne jest zrozumienie możliwości, oraz wymagań stawianych przed benificjentami
     Trzeba pamiętać o tym, że do realizacji ambitnie przedstawionych zadań musi zostać włączone całe społeczeństwo gminy, a stworzenie warunków do ich realizacji spada w znacznej mierze na barki organów władzy samorządowej. 

5.  ZASOBY  POZOSTAJĄCE W  DYSPOZYCJI  GMINY  GNIEWOSZÓW, KTÓRE   
     MOGĄ  BYĆ  WYKORZYSTANE  DO  OSIĄGNIĘCIA  CELÓW  ZAPISANYCH  W    
     STRATEGII 

Gmina Gniewoszów położona jest w południowej części województwa mazowieckiego i graniczy z gminami Sieciechów, Garbatka, Policzna z powiatu zwoleńskiego i z gminą Puławy z województwa  lubelskiego. Od strony wschodniej granicę wyznacza rzeka Wisła.   

a) Rolnictwo
Gmina jest typową gminą rolniczą o wysokich walorach środowiska przyrodniczo kulturowego. Warunki naturalne gminy przyczyniają się do tego, że ze względów turystyczno-rekreacyjnych gmina winna być wyjątkowo atrakcyjna.

STRUKTURA ZASIEWÓW NA TERENIE GMINY
- zboża       2958,01 ha
- okopowe	449,82 ha
- pastewne	140,47 ha
- pozostałe	351,65 ha

Ilość gospodarstw w gminie -  1010
Struktura obszarowa gospodarstw rolnych przedstawia się następująco:
do 1 ha		-189
od 1-5 ha 		-374
od 5-10 ha		-304
od 10-15 ha		-  91
powyżej 15 ha	-  52

Struktura zagospodarowania ziemi na terenie gminy.
Obszar gminy 8429 ha
Użytki rolne 6714 ha co stanowi 76,30%, w tym: 
	grunty orne 5123 ha
	łąki i pastwiska 1338 ha
	sady 255 ha
	lasy i grunty leśne 848 ha – 10,06%
	grunty pod rowami 255 ha
	pozostałe grunty i nieużytki 612 ha – 9,11%

STRUKTURA POGŁOWIA ZWIERZĄT

trzoda chlewna	  8 103
   w tym lochy	     920
bydło ogółem	  1 852
    w tym krowy mleczne	  1 003
owce 		       13
kozy		       65
konie		     254
króliki		     270
drób ogółem	                     13 513
Obsada zwierząt gospodarskich w sztukach 52 na 100 ha użytkowych.

GRUNTY ZMELIOROWANE
Na terenie gminy występuje grunty zmeliorowane o powierzchni 1.186 ha  , z czego 679 ha to grunty  zdrenowane i 507 ha grunty zmeliorowane rowami otwartymi. Na zmeliorowanym gruncie zlokalizowane jest 56,6 km rowów, 193 szt. przepustów, 10 szt. przepustów z piętrzeniem i 79 szt. studzienek.       

b) Informacja o sposobie użytkowania gruntów gminnych.

Gmina Gniewoszów jest właścicielem gruntów na podstawie decyzji komunalizacyjnych i aktów
notarialnych pow. 20,4 ha o wartości 353.891 zł.

c)  Zasoby siły roboczej

Bezrobotni na terenie gminy na dzień 30.06.2004r. stanowili 314 osób,
		w tym bez prawa do zasiłku   292 osoby
		            z prawem do zasiłku  22 osoby.

d) Infrastruktura społeczna
  
  OŚWIATA
	- gimnazja		1
	- szkoły podstawowe	4
	- przedszkole	1

   JEDNOSTKI KULTURY
	- Gminna Biblioteka Publiczna	1

   BAZA SPORTOWA
         - boiska
   
   BAZA NOCLEGOWA
Gmina nie posiada bazy noclegowej. Wiąże się nadzieje z powstaniem gospodarstw agroturystycznych.

e) Infrastruktura techniczna
    
      DROGI
- drogi wojewódzkie – 14,85 km                       
- drogi powiatowe - 37 km
- drogi gminne - 58 km w tym 12 km utwardzonych

        WODOCIĄGI
1)	obiekty wybudowane
-	  hydrofornia Gniewoszów
-	  hydrofornia Oleksów
-	  hydrofornia Zdunków
      Łączna długość sieci wodociągowej 43,08 km .

2) obiekty w trakcie budowy
W oparciu o hydrofornię Oleksów wodociąg Wólka Bachańska.
W oparciu o hydrofornię Zdunków: Sarnów, Mieścisko, Kociołek, Markowola, Markowola Kolonia, Marianów, Regów Nowy.

    KANALIZACJA
	Zgodnie z zapotrzebowaniem gmina Gniewoszów winna być skanalizowana 
do roku 2010.
Koncepcja kanalizacji uzależniona jest od pierwotnego wodociągowania. W 2004 przewiduje się budowę  wodociągu, zaś w następnej kolejności zakłada się wymianę rur azbestowych wraz z budową kanalizacji w Gniewoszowie.
Koncepcja budowy własnej oczyszczalni lub podłączenia się do instalacji sąsiednich gmin jest przedwczesna. Ograniczenia wynikają z możliwości finansowych gminy. Zakłada się, że wszystkie umorzone raty w W.F.O.S. przekazywać na rozwój infrastruktury kanalizacyjnej.

SIEĆ GAZOWA 
	W obecnej Strategii Rozwoju Województwa Mazowieckiego nie zakłada się budowy sieci gazowej na terenie gminy Gniewoszów.
Nie można jednak wykluczyć koncepcji założenia sieci gazowej. Biorąc pod uwagę procesy prywatyzacyjne zachodzące w Polsce, być może Gmina Gniewoszów stanie się atrakcyjna dla właściciela linii przesyłowych gazu, tym bardziej, że sąsiednia gmina Policzna posiada sieć gazową.

WYSYPISKA ODPADÓW KOMUNALNYCH
	Na terenie gminy Gniewoszów nie przewiduje się budowy wysypiska odpadów komunalnych. Polityka zarządzania odpadami komunalnymi jest opisana w Gminnym Planie Gospodarki Odpadami Komunalnymi i głównie opiera się na wywozie poza teren gminy odpadów trwałych przez firmy posiadające koncesję wyłonione w trakcie przetargu.

URZĘDY I INSTYTUCJE NA TERENIE GMINY GNIEWOSZÓW
	Urząd Gminy, Nadwiślański Bank Spółdzielczy, Urząd Pocztowy Gniewoszów, Ośrodek Zdrowia 1, Kościoły 3, Kaplice 1

II. OFERTA INWESTYCYJNA GMINY GNIEWOSZÓW

Do zagospodarowania teren Fort Borek.

III.  MOCNE I SŁABE STRONY GMINY GNIEWOSZÓW

Mocne strony	Słabe strony	

STREFA DEMOGRAFICZNO – SPOŁECZNA	
1.Pokoleniowe przywiązanie do ziemi-pracowitość rolników.
2.Wysoki poziom fachowości rolników.
3.Prężne grupy społeczne - O.S.P.
	1.Bezrobocie
2.Wyludnienie-mały przyrost naturalny.
3.Zanikające więzi społeczne.
4.Wzrost obszarów ubóstwa
5.Degradacja gospodarstw rolnych
6.Ukryte bezrobocie-brak rejestracji w U.P.	

STREFA GOSPODARCZA	
1.Duży potencjał produkcji rolnej: zboża, warzywa, owoce.
2.Rezerwy siły roboczej z wykształceniem średnim.
3.Nie wykorzystane obiekty po P.G.R. – własność  prywatna. Nie wykorzystane obiekty G.S.	1.Brak terenów do rozwoju przetwórstwa z wykorzystaniem kapitału zagranicznego.
2.Brak infrastruktury technicznej.
3.Brak kapitału założycielskiego wśród mieszkańców gminy.
4.Trudności, ze zbytem płodów rolnych.
5.Brak Związków Producentów 
6.Brak określonej polityki rolnej i hodowlanej        
 w Polsce	

INFRASTRUKTURA TECHNICZNA	
1.Dobra sieć energetyczna.
2.Sprawna sieć telefoniczna. 
3.Gospodarka odpadami
- wywóz poza gminę	1.Niedoinwestowanie infrastrukturalne obszarów wiejskich.
53% zwodociągowania
Brak gazu, kanalizacji 
Słaby stan dróg, tych wojewódzkich, powiatowych, gminnych
Brak chodników przy drogach.
2.Nie uregulowane sprawy własności terenów, na  których znajdują się drogi.
3.Brak stałych łączy internetowych. 

INFRASTRUKTURA SPOŁECZNA	
1.Rozwinięta sieć szkół.
2.Sprawnie działający Ośrodek Zdrowia
3.Sprawnie i zaangażowanie działająca O.S.P. Gniewoszów.	1.Brak Gminnego Ośrodka Kultury.
2.Brak pełnowymiarowych boisk szkolnych.
3.Brak klubu sportowego.
4.Brak strażnic O.S.P. gwarantujących odpowiednie warunki dla prowadzenia życia społecznego oraz szkoleń O.S.P.
5.Trudności w zagospodarowaniu obiektów po zlikwidowanych szkołach. 	

STREFA PRZYRODNICZA	
1.Duży stopień naturalności dolin rzecznych.
2.Tereny pod rekreację i turystykę.
3.Zachowane środowisko naturalne: krajobrazy,   
ptactwo, zwierzyna.
4.Wzrost czystości wód Wisły.   	1.Mała żeglowność rzeki Wisły.
2.Nie uregulowane sprawy własności jezior w Oleksowie.
3.Nie przestrzeganie przez mieszkańców zasad gospodarki odpadami stałymi i trwałymi.	

STREFA ORGANIZACYJNA	
1.Dużo lepsza dostępność do ośrodków władzy.
2.Zasadniczy wpływ mieszkańców na inwestycje techniczne i kulturowe.
3.Wzrost udziału mieszkańców w decyzjach terytorialnych.	1.Brak planu zagospodarowania przestrzennego.
2.Brak dobrego systemu komunikowania się między mieszkańcami.
3.Upadek tradycji, nie kultywowanie kultury regionalnej.
4.Upadek takich instytucji jak Koła Gospodyń Wiejskich.
5.Ograniczona działalność O.S.P.
6.Obciążenie samorządów zadaniami bez zabezpieczenia środków.	

IV.  SZANSE I ZAGROŻENIA ROZWOJU GMINY       
       GNIEWOSZÓW

SZANSE	ZAGROŻENIA	
1. Przetwórstwo rolne
2. Zwiększony popyt na zdrową żywność.
3. Produkcja energoproduktora – wierzba energetyczna na terenach przed i przy wałach.
4. Podniesienie poziomu wykształcenia mieszkańców.
5. Wykorzystanie środków strukturalnych Unii Europejskiej.
6. Wodociągowanie gminy
7. Kanalizacja gminy.
8. Usprawnienie działalności placówek szkolnych.
9. Poprawa komunikacji społecznej.
10. Promocja gminy.
11. Zakładanie gospodarstw agroturystycznych.
12. Przygotowanie planu zagospodarowania przestrzennego uwzględniającego realizację powyższych zamiarów.
13. Rozwój ratownictwa ppoż i drogowego na bazie O.S.P. Gniewoszów.	1. Zubożenie ludności wiejskiej.
2. Wolna adaptacja do wymagań Unii Europejskiej.
3. Trudna sytuacja kredytowa dla rolników.
4. Nie nadążające za czasem formy doradztwa rolniczego.
5. Słaba informacja dla rolników o wykorzystaniu środków strukturalnych.
6. Mała wiara rolników w powstałe możliwości.
7. Niejasna polityka rolna Państwa.
8. Niedoszkolenie rolników, szczególnie ze strony ekonomicznej.
9. Słaba organizacja punktów skupu, ich brak powoduje mały zarobek za pracę rolnika.
10. Przekazywanie zadań samorządom bez zabezpieczenia środków.
11. Zaniedbanie ośrodków władzy wojewódzkiej i powiatowej ze względu na odległość od ośrodków władzy.
12. Nie możliwość doścignięcia infrastrukturalnego województwa lubelskiego.  	

V.  OSIĄGNIĘCIA   I   TRUDNOŚCI   REFORMY  
      DECENTRALIZACYJNEJ

MOCNE   STRONY	SŁABE   STRONY	
1.Większa niezależność od budżetu centralnego poprzez nowe regulacje prawne dotyczące finansowania samorządów oraz dobrą politykę kredytową.
2.Rzeczywisty wpływ samorządu na kreowanie pozytywnego wizerunku lokalnej wspólnoty i odwrotnie .Stosownie w praktyce zasady jawności działania organu samorządowego.
3.Dobrze rozwinięta baza dydaktyczno-wychowawcza, bardziej dostępna szczególnie dla biedniejszych i wielodzietnych rodzin.
4.Konkurencyjność świadczonych usług.
5.Poprawiająca się organizacja pracy i sprawności obsługi obywateli.	1.Zbyt słabo pojmowane istoty decentralizacji i demokracji lokalnej.
2.Zbyt duża integracja organu nadzorczego samorządu gminy.
3.Ustawowy podział zadań, a rzeczywistość.
4.Trudności związane z finansowaniem zadań zleconych (opóźnienie w przekazywaniu środków).
5.Obciążenie zadaniami samorządów bez zabezpieczenia środków.	

VI.  KIERUNKI   ROZWOJU   GMINY   GNIEWOSZÓW

1. WZMOCNIENIE ROLNICTWA I PRZETWÓRSTWA PŁODÓW ROLNYCH

Biorąc pod uwagę położenie Gminy Gniewoszów, która w znacznej mierze układa się wzdłuż rzeki Wisły, oraz wysoki wskaźnik bonitacji gleb, należy wzmocnić system obrony zasobów przed klęskami losowymi jak np. powódź . Ludność naszej gminy w większości utrzymuje się z rolnictwa. Po przystąpieniu do Unii Europejskiej należy spodziewać się, że większość gospodarstw rolnych będzie miała trudności ze względu na niewielkie zasoby ziemi w osiągnięciu skali produkcji zapewniającej efektywne wykorzystanie zainwestowanego kapitału.
Bardzo ważnym kierunkiem działań jest:
•	wspieranie w tworzeniu Związków Producentów,
•	wspieranie przetwórstwa dokonywanego w gospodarstwach rolnych i sprzedaży bezpośredniej produktów rolniczych,
•	popularyzacja możliwości wykorzystania funduszy unijnych,
•	informacja o rentach strukturalnych w celu przygotowania miejsc pracy dla młodego pokolenia. 

2. ROZWÓJ HANDLU I POZAROLNICZEJ DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ

Rozwój infrastruktury spowoduje wzrost zainteresowania terenem i tym samym rozwój handlu i pozarolniczej działalności gospodarczej.
Mobilność społeczeństwa jest dość znaczna. Należy chronić urodzajne grunty poprzez stałą konserwację, oraz wzmocnienie wałów przeciwpowodziowych.
Podjąć należy działania w kierunku zalesienia gleb klasy V i VI.
Należy  stworzyć warunki by prawidłowo wykorzystać bliskość aglomeracji Puław i Dęblina.
Szczególną uwagę należy zwrócić na realizowaną inwestycję  budowy nowego mostu na rzece Wiśle.
Należy czynić wysiłek w celu powrotu do tradycji gminy to znaczy „Gniewoszów gminą towarów i handlu”.

Produkcja handlowa
Dodatkowego wsparcia wymagają producenci mleka, bydła i trzody chlewnej. Poprzez pomoc w unowocześnianiu gospodarstw, aby spełniały normy ekologiczne (płyty obornikowe) do zabezpieczania odpowiedniego poziomu zbytu  produktów.
Ważną pomocą dla hodowców jest zabezpieczenie właściwej opieki weterynaryjnej.
Organizacja inwentaryzacji hodowli z czasem będzie usprawniana przez ARiMR, zaś zadaniem lokalnym ze względu na odległość do siedziby Agencji jest pomoc poprzez organizowanie w gminie dyżurów przedstawicieli agencji jak i pomoc stricte techniczna.

3.  ROZWÓJ   PRZEMYSŁU
W obecnym okresie ze względu na strukturę gminy nie widać perspektyw rozwoju przemysłu. Jednak należy sądzić, że wraz z utworzeniem się Grup Producenckich takie zjawiska wystąpią. Szczególnie należy spodziewać się tego w branży rolno-spożywczej.

4.  INWESTYCJE   W   „ ZASOBY LUDZKIE”
Zainwestowanie  w dziedzinie zasobów ludzkich jest w tej chwili wyjątkowo kłopotliwe. Spadek przyrostu naturalnego powoduje trudności w rozwoju placówek oświatowych. Zasadniczo działania muszą się sprowadzić do podniesienia standardów nauczania jak i ewentualnego utrzymania placówek oświatowych na bazie „Małych szkół”. Świadomość utrzymania placówek jak i znajomość roli jakie placówki oświatowe odgrywają w życiu społecznym wsi. Inwestycje te ze względu na politykę społeczną będą przeprowadzane na bazie konsultacji społecznych z pełną informacją o możliwościach i perspektywach realizacji. Rozpatruje się możliwość wykorzystania placówek szkolnych do przeprowadzania szkoleń dla rolników. W szczególności w dziedzinie ekonomii, organizacji, sporządzania biznes planów itp.
Nie bez znaczenia jest tutaj rozwój kultury.
Poprzez organizację „Festynu Gminnego” zamierza się nawiązać do korzeni gminy. Poprzez upowszechnienie historii lokalnej utrzymuje się lepszy związek i rozwija się patriotyzm lokalny. 
Odpowiednio przeprowadzona polityka społeczna, szacunek dla ludzi starszych będzie realizowana poprzez stałe organizowane „Dni Seniora”.
W polityce społecznej należy robić wszystko, ażeby przyrost naturalny wzrósł. Przewiduje się w przyszłości więcej środków poświęcić dla młodych obywateli. 
Inwestycje w infrastrukturę techniczną, ochronę zdrowia, tworzenie bazy rekreacyjnej, promocję gminy winny przyczynić się do wzrostu standardu życia mieszkańców.

5.  ROZWÓJ    TURYSTYKI
Usytuowanie geograficzne Gminy Gniewoszów sprzyja rozwojowi turystyki. Krajobrazy nadwiślańskie, rzeka Wisła i atrakcyjność krajobrazowa takich sołectw jak Sarnów, Zwola są gwarantami perspektywicznych realizacji inwestycji turystycznych.
Problem ten musi znaleźć odpowiednią rangę w „Planie zagospodarowania przestrzennego”. Przewiduje się zainteresowanie naszym terenem i dlatego należy przygotować inwestycje w gospodarstwach agroturystycznych.
W zagospodarowaniu brzegu rzeki Wisły z myślą o przystani w przypadku uruchomienia żeglugi turystycznej na trasie Kozienice-Kazimierz Dolny. Należy też żywić nadzieję, że po uregulowaniu spraw własnościowych należycie zostaną wykorzystane jeziora w Oleksowie. Zainteresowanie Wojewódzkiego Związku Wędkarzy może przyczynić się do zagospodarowania tych jezior. Mieszkańcy mieliby wówczas  możliwości budowy dodatkowych inwestycji dochodowych w postaci punktów żywienia, parkingów, sklepów.
Tradycją Gniewoszowa były targi końskie. Interesujące, spokojne tereny predysponują gminę do rozwoju turystyki konnej i tym samym powrotu do tradycji. Hodowla koni, która znajduje się na terenie gminy, mogłoby zmienić się zasilając gospodarstwa końmi, które by były atrakcją gospodarstw agroturystycznych.
Meandry rzeki Wisły stanowią niesamowite atrakcje dla bazy rekreacyjno-sportowej. Długa kilkukilometrowa plaża piaskowa przy ciągle powiększającej się czystości rzeki Wisły stanowi nie lada atrakcję. Teren ten swoją dziewiczością zabezpiecza luksusowe miejsce wypoczynku, a szerokie rozlewisko rzeki Wisły sprzyja uprawianiu sportów wodnych. Tereny pod turystykę rowerową również są znakomite.
Atut piękna przyrody jest drugim po produkcji rolno-warzywnej gminy. Ten atut przyrodniczy w przyszłości może być głównym, a tym samym dawać mieszkańcom gminy nowe miejsca pracy i być głównym źródłem utrzymania.

VII. DZIAŁANIA GMINY REALIZOWANE ZGODNIE ZE  
        STRATEGIĄ W LATACH   2004 - 2010

	1.  INFRASTRUKTURA TECHNICZNA 
Zwodociągowanie kompleksowe gminy oraz wykonanie modernizacji ujęć wodnych w celu zabezpieczenia dostarczania zdrowej wody mieszkańcom i zabezpieczenia produkcji rolnej. 
Podniesienie poziomu ekologicznego gminy poprzez wykonanie kanalizacji, oraz realizację programu ochrony środowiska.
W celu poprawy zdrowotności mieszkańców należy wykonać zamianę rur azbestowych w Gniewoszowie, inwestycję przeprowadzać równolegle z kanalizacją

2. SIEĆ GAZOWA
Z uwagi na brak sieci gazowej w gminie, zwracać uwagę na celowość ekonomiczną tego nośnika energii i w przypadku pomyślnego rozpoznania doprowadzić do realizacji zadania.

3.KOMUNIKACJA 
Na terenie gminy, wszystkie drogi wojewódzkie, powiatowe i gminne wymagają modernizacji i remontów. Stan tych dróg jest nie zadawalający. 
	Jedną z głównych przyczyn to nieuregulowany stan prawny. Inwestycje w drogach sprowadzają się do remontów i przysłowiowego „łatania dziur”. Spodziewane jest ustawowe rozwiązanie tego problemu, ponieważ dotyczy ono większości dróg w Polsce. Zachowując świadomość o roli dróg w życiu mieszkańców stwierdza się, że problem ten jest głównym zaraz po zabezpieczeniu mieszkańców w wodę. Transport w gminie Gniewoszów realizowany jest poprzez Przedsiębiorstwa Komunikacji Samochodowej Puławy i Kozienice. Mobilność mieszkańców gminy, dostępność środków transportu, które potrzebne są do prowadzenia działalności nie wróży rozwoju transportu publicznego. Transport publiczny znalazłby zapotrzebowanie na dowóz ludzi do miejsc kultu religijnego w niedzielę, ale ze względu na małą opłacalność ekonomiczną są trudności w znalezieniu przewoźnika.
Sądzić należy, że te potrzeby znajdą realizację u prywatnych przewoźników wykonujących usługę samochodami typu „bus”.
	 
	HARMONOGRAM REALIZACJI W ZAKRESIE SIECI DRÓG W LATACH 2004 - 2010

INWESTYCJA	ZAKRES	2004	2005	2006	2007	2008	2009	2010	UWAGI	
Droga Gniewoszów- Chechły		
X							Droga powiatowa	
Droga Wólka Bachańska	betonówka	X							Droga gminna	
Droga Borek	dywanik asfaltowy
250m	X							Droga gminna	
Droga Borek -Regów Stary	dywanik asfaltowy
250m			
X					Droga powiatowa	
Droga Sarnów –Prusiny	tłuczniowa
1500		X						Droga gminna	
Regów -Podmieście	uzupełnienie ubytków nawierzchni	
X							Droga gminna	
Markowola	dojazdy z drogi powiatowej		
X						Droga gminna	
Gniewoszów chodnik rondo				X	X				Droga wojewódzka	
Gniewoszów 
ul. Puławska	odwodnienie					X			Droga wojewódzka	
Wólka Bachańska
Droga asfaltowa	uzupełnienie ubytków	
X							Droga 
gminna
	
Oleksów chodnik koło Kościoła 				
X					Droga powiatowa	
Oleksów 
łącznik cmentarz –Oleksów	załatanie dziur	
X							Droga powiatowa	
Gniewoszów
Borek					X				Droga powiatowa	
Podmieście - Opatkowice	poszerzenie wykonanie podbudowy tłuczniowej				
X				Droga gminna	
Sławczyn – dr 738	dywanik asfaltowy			X					Droga gminna	
Markowola Kolonia do gm. Puławy	tłuczniowa				
X				Droga gminna	
Boguszówka od skrzyżowania do PGR	nakładka asfaltowa			
X					Droga powiatowa	
Zwola – droga przez wieś	tłuczniowa					X			Droga gminna	
Sarnów w kierunku Zwoli	tłuczniowa						X		Droga gminna	
Wysokie Koło wzdłuż stacji PKP	tłuczniowa					X			Droga gminna	

4. OŚWIETLENIE ULICZNE
Oświetlenie uliczne zostanie uzupełnione poprzez dobudowę oświetlenia w miejscach o rozproszonej zabudowie mieszkaniowej oraz zostanie przeprowadzona modernizacja istniejącego oświetlenia. Pierwszym etapem modernizacji oświetlenia będzie przejście z oświetlenia żarowego na rtęciowe. To przejście ma sens tylko dlatego, że zamiana ta odbędzie się w ramach opłat konserwacyjnych wykonanych przez ZEORK Kozienice. Zakładanie zaś nowych punktów świetlnych odbędzie się w oparciu o ekonomiczne lampy sodowe.
Otwartym pozostaje sposób konserwacji i włączania oświetlenia na terenie gminy. Proponuje się po przeprowadzeniu obserwacji  włączanie oświetlenia w oparciu o sprawdzony w gminie system astronomiczny. Zamontowanie tego systemu wymaga wkładu inwestycyjnego, ale prawdopodobieństwo oszczędności pozwoli na samoczynną spłatę inwestycji.

HARMONOGRAM REALIZACJI W ZAKRESIE OŚWIETLENIA ULICZNEGO

NAZWA ZADANIA 	2004	2005	2006	2007	2008	2009	2010	UWAGI	
Sarnów, Nowe Pole-założenie instalacji	X								
Sławczyn - modernizacja	X								
Zwola – modernizacja				X					
Wysokie Koło – montaż lamp przy drodze 738			X						
Boguszówka– modernizacja uzupełnienie oświetlenia 		X							

5.  INFRASTRUKTURA  SZKOLNICTWA
Na terenie gminy istnieją szkoły:
- Gimnazjum i Zespół Szkolno Przedszkolny – Gniewoszów
- P.S.P. Wysokie Koło
- P.S.P. Borek
- P.S.P. Sarnów

Spadek liczby mieszkańców gminy nie pozwala pozytywnie rokować o istnieniu wszystkich szkół. Obecny system dotowania szkolnictwa nie pozwala na  sprawne funkcjonowanie tych placówek. 
Przewiduje się odwołanie do społeczności gminy, aby wzięła udział w powołaniu stowarzyszenia, którego byłoby celem utworzenie „Małych szkół”. Problem ten ze względu na swój społeczny zasięg jest trudny do realizacji. Bezwzględny spadek urodzeń w gminie spowoduje konieczność bezkompromisowego rozwiązania problemu. Baza szkół wymaga pomocy w remontach, jak i w inwestycjach stricte oświatowych.
Odpowiedni poziom pracowni specjalistycznych i gabinetów językowych
Remonty placówek konieczne są ze względu na bezpieczeństwo uczniów i utrzymania infrastruktury szkolnej.
Remonty w szkołach konieczne do wykonania to remont dachu, malowanie, remont instalacji odgromowej, elektrycznej. W perspektywie czasu objętym strategią musi wystąpić wymiana grzejników na bardziej energooszczędne, remont elewacji wraz z remontem komina.
Oddzielnym tematem pozostaje wyposażenie dydaktyczne szkoły. Temat ten musi być realizowany na poziomie określonym przez władze oświatowe. Zadanie to musi być przedmiotem szczególnej troski. Perspektywa demograficzna gminy jest na tyle pesymistyczna, że w przyszłości na terenie gminy może być tylko jedna szkoła i dlatego winna ona być jak na najwyższym poziomie. Bez infrastruktury dydaktycznej jest to niemożliwe. Nadmienić należy, że poziom personelu dydaktycznego odpowiada współczesnym normom, zaś wsparcia wymaga infrastruktura techniczna.
Otwartym problemem zostaje czas wolny dzieci i młodzieży w czasie pozalekcyjnym. Trendy oświatowe przewidują, że na terenie szkoły odbywać się będą zajęcia uzupełniające i w tym celu będą potrzebne środki do zabezpieczenia zajęć pozalekcyjnych.
Wiąże się pewne nadzieje z stowarzyszeniami powstającymi w celu utrzymania „Małych szkół ”, które bez zaangażowania społeczeństwa będą niemożliwe do realizacji.   

HARMONOGRAM REALIZACJI W ZAKRESIE INFRASTRUKTURY OŚWIATOWEJ

NAZWA ZADANIA	LATA REALIZACJI	
	2004	2005	2006	2007	2008	2009	2010	
Remont dachu Gniewoszów		X						
								
Malowanie szkół Gniewoszów,  Borek, Wysokie Koło, Sarnów	
X							
								
Remont dachu Wysokie Koło, wymiana eternitu		
X						
Modernizacja ogrzewania Borek, Sarnów (piec C.O.)	
X							
Założenie ogrodu botanicznego Wysokie Koło		
X						
Remont stadionu Gniewoszów bieżnia, szalety, szatnia			
X					
Elewacja szkoły Sarnów, Gniewoszów +remont komina 				
X				
Ocieplenie szkoły Gniewoszów					X			
Zajazd autobusowy przed szkołą, droga szkolna		
X						
Remont boiska szkolnego Borek		X						
Urządzenie kortów tenisowych Wysokie Koło				
X				
Budowa basenu teren przy szkole Gniewoszów						
X		

	6.   WYPOSAŻENIE   JEDNOSTEK   OSP

Tradycje Straży Pożarnych na terenie gminy Gniewoszów są kilkudziesięcioletnie i między innymi przyczyniły się one do społecznego zrozumienia , poziomu wyszkolenia i wyposażenia.
Struktura Ochotniczych Straży Pożarnych przedstawia się następująco:
Gniewoszów – Ochotnicza Straż Pożarna – jednostka działająca  w Krajowym Systemie Ratowniczym. Jednostka rozwojowa. Założenie Krajowego Systemu Ratownictwa  prowadza się nie tylko do ratownictwa pożarowego, lecz do każdej działalności związanej  z ratowaniem życia  ludzkiego, dlatego też jednostka ta jest w centrum  zainteresowania wojewódzkich i powiatowych władz pożarniczych. Duża odległość od siedziby PSP w Kozienicach powoduje to, że OSP wygrywając z czasem bierze udział we wszystkich zdarzeniach.
Na podstawie rozmów  z Komendantem Mazowieckiej Straży Pożarnej , w związku z rozszerzeniem działalności  OSP Gniewoszów obrazujące się tym, ze w przyszłości  będą pełnione stałe dyżury  ratownicze wynika  problem wybudowania  nowej strażnicy. Obecna strażnica nie odpowiada wymogom  czasu i dlatego  należy przystąpić do  budowy nowej. Wykonane prośby o współudział w inwestycji dotychczas nie  znalazły spodziewanych rezultatów w Zarządzie Centralnym i Wojewódzkim OSP. Pozostaje problem ten rozwiązać sposobem na poziomie gminy. Obowiązkiem jest powołanie Społecznego Komendanta Budowy Strażnicy OSP. 
Komitet ten opracowałby plan budowy  i poszukiwania sponsoringu.
Szczególną uwagą należy objąć także straże w sołectwach: Zwola, Wysokie Koło, Sarnów.
Straże te praktycznie nie biorą udziału w akcjach pożarniczych , lecz stopień ich wyszkolenia  i zaangażowania  można wykorzystać w akcjach  stanu kryzysowego. Straże te sprawdziły się  podczas powodzi , które nawiedziły gminę. 

	VIII.  OCHRONA   ŚRODOWISKA

Główne kierunki działania na rzecz ochrony środowiska zawarte są w  „Gminnym Planie Ochrony Środowiska” i  „Gminnym Planie Gospodarki Odpadami Trwałymi”
Istotą tego problemu jest edukacja ekologiczna , która powinna  polegać na podniesieniu świadomości społecznej, aby mieszkańcy byli przekonani , że  nie przestrzeganie zasad ekologicznych   w pierwszym rzędzie skupia się na nich samych. Powodując kłopoty ze stanem zdrowia ich i ich dzieci.  Nie bez kozery należy pamiętać o  warunkach ekologicznych stawianych  producentom rolnym.
Najbliższy okres jest najistotniejszy , ponieważ umiejętne wykorzystanie  środków strukturalnych może istotnie wpłynąć na  podniesienie poziomu  ekologicznego gminy.

1.  STRATEGIA   DŁUGOTERMINOWYCH   DZIAŁAŃ    DO   ROKU   2010.
1.	Zasoby wodne i gospodarka wodno – ściekowa.
– opracowanie i wdrożenie programu  działań na rzecz ograniczenia  spływu zanieczyszczeń  azotowych (stanowiska do składania obornika, magazynowania gnojowicy, zastosowania rolniczego ścieków i osadów) ze źródeł rolniczych, środków ochrony roślin;
- przygotowanie i wdrażanie programu działań na rzecz ograniczenia  zanieczyszczeń wprowadzanych  z wodami opadowymi;
-	przygotowanie i wdrażanie  systemu oczyszczania  ścieków w terenach o rozproszonej zabudowie , wspieranie budowy  przydomowych oczyszczalni ścieków na terenach nieskanalizowanych z uwagi na małą gęstość zaludnienia;
-	modernizacja stacji uzdatniania wody;
-	modernizacja, rozbudowa i budowa systemów kanalizacji zbiorczej i oczyszczalni  ścieków;
-	realizacja budowy systemów  oczyszczania ścieków  równolegle z wodociągowaniem;
-	kontynuacja ochrony zasobów i jakości wód podziemnych oraz rzadko używanych ujęć wodnych;
-	ochrona źródliskowych odcinków rzek (zakaz zrzutu ścieków) edukacja rolników  w zakresie ograniczenia do niezbędnego minimum  i zgodnie z okresem karencji stosowania nawozów sztucznych i środków ochrony roślin.

	2.   POWIETRZE  ATMOSFERYCZNE
-	opracowanie i wdrażanie systemu zbierania i gromadzenia informacji o zanieczyszczeniu powietrza ;
-	modernizacja kotłowni węglowych w budynkach użyteczności publicznej;
-	prace nad możliwością zgazyfikowania gminy;
-	rozszerzenie propagandowania energii ze źródeł  odnawialnych (hodowla wierzby energetycznej) . Rozważenie możliwości  zastosowania ulg  podatkowych  dla osób instalujących  odpowiednie urządzenia  lub pozyskiwanie środków  na wsparcie  inicjatyw z funduszy powiatowych, wojewódzkich, krajowych, komercyjnych;
-	opracowanie programu rozwoju energii odnawialnej.

	3.  ZAPOBIEGANIE   SKUTKOM   AWARII 
-	informowanie społeczeństwa o wystąpieniu poważnych awarii ;
-	ochrona przed powodzią;
-	realizacja przedsięwzięć  zabezpieczania przeciwpowodziowego;
-	budowa przepompowni w Regowie Starym przy ujściu rzeki Anielinki do Wisły;
-	uwzględnienie w miejscowym planie  zagospodarowania ustaleń w zakresie  poważnych awarii;
-	koordynacja zagadnienia  dotyczącego weryfikacji ( na podstawowe dotychczasowych doświadczeń własnych jak i również  doświadczeń sąsiednich regionów ) i aktualizacji postępowania w przypadku awarii drogowej;
(służby: Straż Pożarna, Policja, Pogotowie, WIOŚ)
      koordynacja prac.

4.   OCHRONA   PRZYRODY   I   KRAJOBRAZU   Z   UWZGLĘDNIENIEM   WYMOGÓW    UNII   EUROPEJSKIEJ
-	objęcie ochroną terenów w ramach programu „Natura 2000”;
-	motywowanie inwestorów na rzecz wyposażenia w infrastrukturę  ochrony środowiska obszarów cennych  przyrodniczo;
-	wykonanie (we współudziale z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków) operatu dotyczącego  stanu zachowania zabytków;
-	ochrona terenów cennych przyrodniczo (ustanowionych ustawą o ochronie  przyrody, ustawą o ochronie gruntów rolnych i leśnych) przed udostępnieniem dla działalności gospodarczej.
-	Objęcie ochroną użytków ekologicznych;
-	Zebranie danych i opracowanie  koncepcji zachowania naturalnych  zbiorników  retencyjnych, jezior, stawów i  ekosystemów;
-	Aktualizacja ewidencji gruntów rolnych możliwych do zalesienia;
-	Kontynuowanie zalesień;
-	Inwentaryzacja lasów.

5.  USPRAWNIENIE ZARZĄDZANIA ŚRODOWISKIEM	
-	wzmocnienie (jakościowe i ilościowe) służb ochrony środowiska w gminie;
-	powołanie gminnego zespołu konsultacyjnego zajmującego się  problematyką ekologiczną;
-	przygotowanie służb ochrony środowiska do pełnego wdrażania prawa ekologicznego  i korzystania ze środków  finansowych polskich i Unii Europejskiej;
-	rozszerzenie systemu udostępniania  informacji o środowisku  wg ustawy - prawo ochrony środowiska
-	
6.  EDUKACJA   EKOLOGICZNA
-	szczególne podniesienie problemów ekologicznych  w procesach kształcenia  w placówkach oświatowych;
-	praktyczna edukacja środowiskowa;
-	organizowanie festynów ekologicznych;
-	powoływanie towarzystw  przyrodniczych;
-	przeprowadzanie konkursów ekologicznych;
-	promowanie gospodarstw ekologicznych;
-	podjęcie szerszych działań  obejmujących edukację  środowisk wiejskich, zwłaszcza w zakresie  problematyki  programów rolno – środowiskowych;
-	propagowanie rozwoju gospodarstw agroturystycznych i ekologicznych (produkcja zdrowej żywności), zalesień współzależności celów środowiskowych i ekologicznych;
-	podpisanie porozumień o szerzeniu edukacji ekologicznej z pozarządowymi  organizacjami ekologicznymi;
-	działania w kierunku utworzenia gminnych centrów edukacji ekologicznej;
-	programy edukacyjne dla rolników i przedsiębiorców.

	7.  GOSPODARKA   ODPADAMI
Gospodarka odpadami opracowana przez zespół specjalistów  stanowi stały załącznik do niniejszej Strategii.

	IX.  ROZWÓJ   OŚWIATY   I   KSZTAŁCENIA

Poziom Wykształcenia jest wyznacznikiem  stopnia jego rozwoju. Bezpośrednim realizatorem polityki oświatowej są samorządy lokalne, których obowiązkiem jest zapewnienie nowoczesnej bazy i dobrze przygotowanej kadry  pedagogicznej. Szkoły podstawowe i gimnazjum winne być uposażone w współczesne środki dydaktyczne , a przede wszystkim w pracownie komputerowe  z dostępem do sieci internetowej. Głównym celem jest przygotowanie uczniów do życia w społeczeństwie  poprzez zapewnienie możliwości  korzystania z technologii  informacyjnej w uczeniu się  i rozwiązywaniu problemów. Przygotowanie dożycia  w społeczeństwie informacji  jest jednym z głównych zadań  systemów Unii Europejskiej.
Zauważalna jest poprawa poziomu wykształcenia mieszkańców . Wykazane to zostało we Spisie Powszechnym przeprowadzonym w roku 2002.
Ilość osób posiadających wyższe wykształcenie przedstawia się następująco: wykształcenie wyższe posiada  121 osób, co stanowi 3,29%, w tym: 
-	mężczyźni 33, co stanowi 27,20%
-	kobiety 88, co stanowi 72,80 %.
-	Wskaźnikiem poprawy wykształcenia jest to, że mieszkańcy w wieku 20-29 lat stanowią więcej niż 40% populacji ludzi posiadających wyższe wykształcenie.
Te same tendencje  są zauważalne  w innych poziomach wykształcenia. Przedstawione wyżej dane  statystyczne  jednoznacznie wskazują  rolę wykształcenia  zrozumianą poprzez mieszkańców.
W ramach inwestycji oświatowych na terenie gminy  wskazane byłoby utworzenie ośrodków dokształcania rolników, producentów rolnych i hodowców.
Nie powinna zostać zaprzepaszczona każda okazja do utworzenia szkoły ponadgimnazjalnej. Obecna struktura szkolnictwa  i przeprowadzone badania nie wykazują  potrzeby i możliwości  założenia takiej szkoły, ale patrząc pragmatycznie nie można tego wykluczyć w przyszłości.
Istotnym elementem polityki edukacyjnej  jest zagospodarowanie  wolnego czasu dzieci  i młodzieży szkolnej  poprzez organizację  zajęć pozalekcyjnych w zakresie sportu  i rekreacji jak też kół zainteresowań.
Zaspakajając potrzeby edukacyjne dzieci i młodzieży nie należy zapominać  o dzieciach mających indywidualne cechy charakterystyczne , zainteresowania , zdolności i specjalne potrzeby  w zakresie nauczania. Każde dziecko ma fundamentalne prawo do nauki  i należy dać mu szanse  osiągnięcia  i utrzymania odpowiedniego  poziomu  zróżnicowanego   w zależności  od potrzeb. Uwagą szczególną należy objąć  dzieci wymagające szczególnej troski , jak i dzieci z biednych rodzin  wielodzietnych.
Bez ciągle doskonalących, dokształcających się nauczycieli  nie ma dobrej szkoły – miejsca, które uczniom i nauczycielom zapewniają klimat  sprzyjający pracy i własnemu rozwojowi.
Najważniejsze  kroki rozwoju  oświaty na terenie gminy  Gniewoszów  do realizacji  przez samorząd lokalny to:
1) rozbudowa infrastruktury, bazy dydaktycznej i sportowej;
2) ustawiczne dążenie do  doskonalenia kwalifikacji  nauczycielskich;
3) zapobieganie agresywnym i ryzykownym  zachowaniom dzieci i młodzieży – profilaktyka wychowawcza i propagowanie poprzez sport zdrowego stylu życia;
4) współpraca na rzecz szkoły społeczności lokalnej  zwłaszcza rodziców, władz gminnych i powiatowych;
5) prowadzenie do działań zmierzających  do podniesienia  świadomości ekologicznej  poprzez cykliczne  prelekcje  w szkołach.

W dalszym ciągu należy prowadzić edukacje kulturalną, gromadzić, chronić, a także upowszechniać  dobra kultury.
W działalności nie można zapomnieć o oryginalnych  tradycjach w szeroko rozumianym znaczeniu  tego słowa, a mianowicie, a mianowicie  od obiektów archeologicznych, sakralnych, historycznych, po tradycje kulinarne.
Wielowiekowy dorobek gminy  jest bogaty i ze wszech miar  wartościowy i dlatego winien znaleźć odpowiednie  miejsce w środkach promocji gminy. 

	X.  OCHRONA   ZDROWIA

Obecnie ochrona zdrowia mieszkańców oparta jest na działaniu Narodowego Funduszu Zdrowia. Zadaniem władz samorządowych jest utrzymanie jej na odpowiednim  poziomie gwarantując  mieszkańcom pomoc w chorobach oraz prowadzenia odpowiedniej działalności  profilaktycznej. 
Zakładając przejściowe trudności NFZ należy dążyć do rozszerzenia  przychodni specjalistycznych  w szczególności chodzi o pomoc  zdrowotną  dla kobiet.
Otwartym problemem pozostaje  rozwiązanie opieki  medycznej w dniach wolnych i nocą.
Partycypacja finansowa dla Szpitala Powiatowego w Kozienicach, w celu uzyskania odpowiedniego standardu  jest gwarantem wysokich usług  medycznych dla mieszkańców gminy. Perspektywa wyposażenia Szpitala w nowoczesne urządzenia  medyczne pozwolą na leczenie specjalistyczne  w najbliższej odległości.
Istotnym problemem pozostaje sprawa oświaty medycznej, która oprócz krzewienia  higienicznych zasad życia winna zawierać  informację o zachowaniu  bezpieczeństwa  podczas wykonywanych prac  gospodarskich w celu uniknięcia wypadków przy pracy jak również , ażeby ustrzec przed  wypadkami dzieci.
Wskazane jest zainteresowanie  w utworzeniu gabinetów rehabilitacyjnych w budynkach po szkołach.
Utworzenie ich da nowe miejsca pracy, jak i możliwość  ściągnięcia i realizacji funduszy NFZ.

XI.  ROZWÓJ   BAZY   SPORTOWEJ   I   ZAPLECZA    
        SŁUŻĄCEGO   REKREACJI    I    TURYSTYCE   MAJĄCEGO    
        WPŁYW   NA    STRATEGICZNY    ROZWÓJ   GMINY

Stworzenie warunków w gminie do uprawiania sportu, rekreacji i turystyki jest istotnym czynnikiem  podnoszenia zdrowotności społeczeństwa.
Społeczeństwa w szerszym znaczeniu, ponieważ należy spodziewać się, że atrakcyjność krajobrazowa gminy, wyznaczone ścieżki do rekreacji  rowerowej , ewentualne ośrodki sportów wodnych   spowodują zainteresowanie gości spoza gminy. Nie uda się jednak pokonać tych problemów  bez istotnych inwestycji. Winno się tutaj wykorzystać każdą możliwość ściągnięcia kapitału. Żywiąc nadzieję, że tereny gminy  sprowadzą inwestorów  i najbardziej wskazane byłyby inwestycje prywatno – publiczne.
Szczególnie winno to dotyczyć ośrodków rekreacyjnych jak i hotelowych. Pierwszy etap realizacji winien być poprzez gospodarstwa agroturystyczne.

	XII.  PROMOCJA   GMINY   GNIEWOSZÓW

Promocja gminy Gniewoszów jest możliwa do realizacji w następujących  zestawach tematycznych:
-	gmina producent warzyw i owoców
-	gmina turystyczno – rekreacyjna.

Temat pierwszy to długoletnia zasługa rolników, sadowników i hodowców na nadwiślańskich glebach. 
Ze smutkiem trzeba przyznać, że trudności  w dystrybucji powodują to, że producent otrzymuje znikomą część zarobków, mimo największego fizycznego i materialnego wkładu. 
Obserwacja rynku, kształtowanie własnych liderów środowiskowych może temu zapobiec.
Proces ten będzie długofalowy. Spodziewać się należy, że powstaną zgodnie z wymogami Unii Europejskiej grupy producenckie, które nie pozwolą na odpływ zysków  oraz spowodują inwestycje  infrastrukturalne , które nie są do wykonania  obecnie przez jednego  producenta.

Temat drugi promocja poprzez piękno krajobrazu , ośrodki sakralne o historycznej wartości oraz ekologię środowisko wymaga również  nakładów. Odnosi się wrażenie , ze w przypadku, gdy powstaną  pierwsze gospodarstwa agroturystyczne z pewnym potencjałem miejsc noclegowych spowodują  zainteresowanie gminą.
Dodatkową możliwością jest promocja za pomocą  własnego Biuletynu Informacji Publicznej.
Wstępne doświadczenia z wydanym folderem ekologicznym gminy przekonują  do ewentualnej szansy powodzenia w tej dziedzinie. Nawiązanie kontaktów  z mediami i dostarczanie wiadomości o atrakcyjności gminy jest obowiązkiem.

XIII.   PLAN   ZABEZPIECZENIA   ŚRODKÓW   FINANSOWYCH

Niedopracowane systemowe rozwiązania prawne dotyczące zasobów finansowych  gmin stwarzają pewne trudności w ustaleniu szczególnego harmonogramu finansowania zadań w strategii rozwoju.
Finansowanie rozwoju gminy Gniewoszów  w niewielkim stopniu zależy od samorządu. Samorząd gminy ma ograniczone narzędzia do bezpośredniego  wspierania podmiotów gospodarczych jednak poprzez kształtowanie przestrzeni , rozwój infrastruktury, rozwój zasobów ludzkich zapewnienia  bezpieczeństwa  w sferze społecznej, tworzy warunki do rozwoju gospodarczego, przyciągania inwestorów i pobudzania przedsiębiorczości mieszkańców. 
Najważniejsze kierunki budżetowego finansowania  wydatków majątkowych to:
-	wydatki majątkowe finansowane w pierwszej kolejności  ze środków bezzwrotnych;
-	finansowanie wydatków majątkowych  ze środków zwrotnych, w pierwszej kolejności z pożyczek i kredytów preferencyjnych;
-	ewentualne środki z prywatyzacji majątku.

Najważniejsze kierunki podejmowanych działań  to podwyższenie nadwyżki operacyjnej budżetu w wyniku realizacji wydatków bieżących
      -     pozyskiwanie środków bezzwrotnych.

Przewodniczący Rady Gminy
Marek Banaś